Nitel Araştırma Yöntemleri 2. Hafta Ders Notları 

Nitel Araştırma Nedir?

Nitel araştırma, gözlem, görüşme ve döküman, metin analizi gibi nitel veri toplama yöntemlerinin kullanıldığı, algıların ve olayların doğal ortamda, gerçekçi ve bütüncül bir biçimde ortaya konmasına yönelik bir sürecin izlendiği araştırmadır.

Nitel araştırma, kuram oluşturmayı temel alan sosyal olguları bulundukları ortamda değerlendiren bir araştırmadır.

Eğitimde Nitel Araştırmalar Tarihçesi

Bogdan ve Biklen’e (1992) göre sosyoloji ve antropoloji alanlarında alan çalışması çok yaygındır. Margreat Mead eğitimde nitel araştırma çalışmaları ile okulun örgütsel boyutunu, öğretmenin rolü ve eğitim çevrelerinin hızlı değişimini araştırmıştır.

1932 yılında ise Willard Waller, eğitimde derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemler, durum çalışmaları, günlükler, mektuplar ve kişisel dökümanlarla araştırma yapmaya başlamıştır.

Avrupalı İlişkili Sosyal Survey Hareketi

LePlay 1789 yılında Les Ouvriers European adlı eserde işçi sınıfının yaşantılarını gözlem yöntemiyle çalışıp yayınlayarak işçi sınıfının yaşantılarını detaylı şekilde betimlemiştir.

Henry Mayhew, Londra’daki çalışan ve yoksulların hayatlarını, işsizliği, derinlemesine yaptığı görüşmelerle ve yaşam hikayelerine dayalı olarak yayınlamıştır. Mayhew’in amacı çalıştığı kişilere ilişkin birincil elden veri toplamak olmuştur.

New York’taki Russell Sage Vakfı tarafından finanse edilen Amerika Birleşik Devletleri, Pittsburgh, Pennsylvania kentinde öncü bir sosyolojik çalışma olan Pittsburgh Survey’de araştırmacılar, eğitim, insani hizmetlerin, yoksulluğun, sosyal refah ve şehir hayatının sosyal boyutlarını çalışmışlardır.

İdeolojik ve Politik Uygulamalar

Nitel araştırma, toplumdaki güç ilişkisi dağılımının nasıl olduğunu da yansıtmaktadır. Amerika’da nitel araştırma, özellikle toplumun dışında kalan gruplar çalışma için uygun olmuştur. Örneğin, azınlıklar nitel araştırmaların çekim merkezi olmuştur.

1960’lı yıllarda birçok nitel araştırmacı eğitimsel problemlere odaklanmıştır. Özellikle etnografik çalışmalar yapılmıştır. 1960’lı yıllarda nitel araştırmalara ilgi ve nitel araştırma izleyicisi artmaya başlamıştır. Bu dönemde çoğunlukla eğitimde sorun yaşayan zayıf gruplar ile çalışmalar yapılmıştır.

Nitel Araştırmaların Özellikleri

Nitel araştırma yöntemi üzerine çalışan araştırmacılar nite araştırmanın özelliklerini birbirlerine yakın şekilde açıklamışlardır.

Highfield (2007) nitel araştırmanın özelliklerini nitel desenin özellikleri olarak ele alarak şu şekilde sıralamıştır:

  • Bütüncül anlayış
  • Katılım
  • Araştırmacının kendisinin araç olması
  • Sürekli analiz
  • Bağımlı ve bağımsız değişken yok
  • Doğal ortam
  • Geleneksel olmayan grup karşılaştırmaları

Patton’a (1990) göre nitel araştırmanın özellikleri şu şekildedir:

  • Gerçek ortam: Müdahale edilmemiş gerçek ortamda çalışma
  • Tümevarımcı analiz: Bütün boyutlar, ilişkiler, kurama ulaşma
  • Bütüncül bakış açısı: Bütün olguları karmaşık sistemler olarak almak
  • Nitel veri: Detaylı veriler, doğrudan alıntılar
  • Araştırmacının katılımcı rolü: Araştırmacının kişisel deneyimini ve içgörülerini kapsar.
  • Dinamik sistemler: Sürekli değişimin olduğunu varsayma
  • Özgün duruma yönelim: Her durumun kendine özgü olduğunu varsayma
  • Ortama duyarlılık: Bulguları tarihi, sosyal ve zaman bağlamında açıklama
  • Empatik nesnellik: Empati gösterip nesnel kalma
  • Desende esneklik: Proje boyunca araştırmanın esnek yapı içinde olması
Victor
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni, ikincogretmen.com yazarı, genel editörü.