Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), okullarda gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirme uygulamalarını çok daha standart, geçerli ve güvenilir bir yapıya kavuşturmak amacıyla Ortak Yazılı Sınav Sistemi‘ni (OYSS) hayata geçirdi. 2025-2026 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde 11 farklı ilde, 1.999 okulda başarıyla uygulanan pilot sürecinin ardından sistem tüm okulların kullanımına açıldı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu olarak geliştirilen bu altyapı, eğitimde sonuç odaklı değerlendirmeden ziyade süreç odaklı ve geliştirici (biçimlendirici) bir yaklaşımı merkeze alıyor.

Peki, OYSS tam olarak nedir, hangi sınıflarda uygulanacak ve sınav hazırlık süreçlerinde neleri değiştirecek?

Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Nedir?

Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS), MEB’e bağlı resmî ve özel ortaokul ile liselerde okul geneli sınavların ortak bir standartta, açık uçlu ve beceri temelli sorulardan oluşmasını sağlayan eba.gov.tr entegreli dijital bir platformdur. Sistem, öğretmenlerin sınav hazırlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerini tek bir ekranda birleştirirken, öğrenci ve şube bazında ayrıntılı analizler üreterek öğrencilere eksik öğrenme çıktılarıyla ilgili kanıta dayalı geri bildirim verilmesine olanak tanır.

OYSS Hangi Sınıf ve Dersleri Kapsıyor?

OYSS uygulaması, 2026-2027 eğitim öğretim yılı 1. dönem sınavlarından itibaren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin uygulandığı sınıf seviyelerinde zorunlu olacaktır.

Ortaokul Kademesi (5, 6 ve 7. Sınıflar):

• Türkçe
• Matematik
• Fen Bilimleri
• Sosyal Bilgiler
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• İngilizce (Sadece 5 ve 6. sınıflarda uygulanacak olup, 7. sınıflarda uygulanmayacaktır).

Lise Kademesi (9, 10 ve 11. Sınıflar):

• Türk Dili ve Edebiyatı
• Matematik
• Fizik
• Kimya
• Biyoloji
• Tarih
• Coğrafya
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• Felsefe
• İngilizce (Sadece 9 ve 10. sınıflarda uygulanacak olup, 11. sınıflarda uygulanmayacaktır).

İstisnai Durumlar: Milletlerarası özel öğretim kurumları, akşam liseleri, mesleki eğitim merkezleri ve özel eğitim meslek/uygulama okulları ile azınlık okullarındaki din kültürü ve ahlak bilgisi sınavları OYSS kapsamında değerlendirilmeyecektir.

OYSS’nin Sağlayacağı Faydalar Nelerdir?

Bu yeni sistemin eğitim ekosistemine sunduğu başlıca avantajlar şunlardır:

• Dengeli Soru Yapısı: Sınavlarda kolay, orta ve zor güçlük düzeylerindeki sorular ölçme değerlendirme ilkelerine uygun şekilde, dengeli olarak sisteme entegre edilir.
• Standardizasyon: Okullar arası eşit standartlar oluşturularak, aynı kazanımların beceri temelli açık uçlu sorularla ölçülmesi sağlanır.
• Dijital Arşiv ve Pratiklik: Soru hazırlama, puan değerlerini belirleme ve sınav kâğıdı tasarımı tamamen dijital ortama taşınır.
• Gelişmiş Analitik: Öğrencilerin sonuçları soru, sınıf ve şube bazında EBA üzerinden analiz edilerek, sadece “not” değil, “eksik öğrenme çıktısı” odaklı geri bildirim mekanizmaları kurulur.

Sınavlar Nasıl Hazırlanacak ve Değerlendirilecek?

Sınav Kâğıdının Oluşturulması

1. Sınav Kâğıdının Oluşturulması Soruların seçimi ve kâğıt tasarımı eğitim kurumu alan zümre başkanı koordinasyonunda eba.gov.tr üzerinden gerçekleştirilir.

• Senaryo Seçimi: Zümre öğretmenleri, MEB tarafından yayımlanan konu soru dağılım tablolarından okullarına en uygun senaryoyu seçerek sınavdan önce öğrencilere duyurur. Bu seçim kaydedildikten sonra değiştirilemez.
• Özgün Soru Girişi: Seçilen senaryodaki iki öğrenme çıktısı için bizzat okulun zümre öğretmenleri tarafından iki adet açık uçlu soru ve puanlama anahtarı sisteme girilir. Sistemin soru giriş paneli düz metin, formül, harici belgeden kopyala-yapıştır veya görsel yükleme özelliklerini destekler. Öğretmenler bu soruları girerken soruların yapay zeka veya internetten alınmadığına dair sistem içi taahhütname onaylarlar.
• Havuzdan Soru Seçimi: Sınav kâğıdındaki diğer sorular, sınavdan 4 gün önce erişime açılan MEB soru havuzundan otomatik çekilir. Eğitim kurumu zümresi, gerekçesini belirterek havuzdan gelen bu sorulardan en fazla iki tanesini değiştirme hakkına sahiptir.
• Kâğıt Tasarımı ve Baskı: Soruların her birine toplam 100 puanı bulacak şekilde puan değerleri atanır. Sınav kâğıdı en fazla 4 sayfa olacak şekilde tasarlanır; sorular sürükle-bırak yöntemiyle sıralanabilir ve cevap alanları çizgili, çizgisiz veya kareli olarak ayarlanabilir. Sınav evrakının ve cevap anahtarının çıktısı alınarak, gizlilik ve güvenlik ilkelerine uygun şekilde okulda çoğaltılır.

Sınav Uygulaması ve Notlandırma

Uygulama Esasları: Sınavlar, ilan edilen ders saatinde o sınıfta dersi olan öğretmen gözetmenliğinde yapılır. İkili öğretim (sabahçı ve öğlenci) yapan okullarda, aynı sınıf düzeyindeki gruplara farklı sorular içeren kâğıtlar verilir.

Soru Bazlı Not Girişi: Sınav sonuçları klasik toplam not olarak değil; analizlerin sağlıklı yapılabilmesi için öğrencilerin her bir sorudan ayrı ayrı aldıkları puanlar hâlinde, sınav kâğıdındaki sıraya uygun biçimde e-Okul sistemine işlenir.

Gizlilik: Sınav sorularının kopyalanması, görüntüsünün alınması veya paylaşılması kesinlikle yasaktır ve aykırı durumlarda idari işlem uygulanır.

Özel Durumlar ve Mazeret Sınavları

• Mazeret Sınavları İşleyişi: Geçerli bir mazereti sebebiyle sınava katılamayan öğrenciler, zümre öğretmenleri tarafından OYSS üzerinden hazırlanan mazeret sınavlarına alınır (Örn: 2026-2027 Güz dönemi için 23-27 Kasım). Mazeretleri bu tarihlerden sonra biten öğrencilerin sınavı, mazeretin bitimini takip eden 5 iş günü içinde ders öğretmeni tarafından yapılır.
• Sınava Katılmayanlar: Mazeretsiz olarak sınavlara ve mazeret sınavlarına katılmayan veya kopya çeken öğrencilerin durumları puanla değerlendirilmez; e-Okul sistemine işlenerek doğrudan not ortalamasına dâhil edilir.
• BEP ve Sağlık Durumları: Kaynaştırma/bütünleştirme öğrencileri Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) esas alınarak kendi alan öğretmenlerince değerlendirilir. Az gören öğrenciler veya evde/hastanede eğitim gören öğrenciler için tüm sınav tedbirleri doğrudan okul müdürlükleri tarafından alınır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

OYSS üzerinden yapılan sınavlar çoktan seçmeli mi olacak?

Hayır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve yeni ölçme değerlendirme yönetmeliği gereği sınavlar tamamen beceri temelli, açık uçlu veya kısa cevaplı sorulardan oluşmaktadır.

Sınavdaki tüm soruları okulun kendi öğretmenleri mi hazırlayacak?

Sınavdaki soruların iki tanesi doğrudan okulun alan zümre öğretmenleri tarafından hazırlanıp sisteme yüklenir. Diğer sorular ise MEB’in dijital soru havuzundan sisteme otomatik olarak yansır (öğretmenler havuzdan gelen soruların en fazla iki tanesini gerekçe göstererek değiştirebilir).

Sınav sonuçları okullar arası bir sıralama yaratacak mı?

Hayır, sistem tamamen bireysel gelişime odaklıdır. Sınav sonuçlarını içeren toplu öğrenci listeleri yayımlanmayacak ve okullar ya da sınıflar arası karşılaştırmalı bir veri, sıralama veya rekabet tablosu çıkarılmayacaktır.

Analizler ve raporlamalar nasıl görüntülenecek?

Öğretmenler, soru bazlı olarak e-Okul’a girdikleri puanların yansımalarını OYSS (EBA) paneli üzerinden detaylı raporlar hâlinde görüntüleyebilir. Bu raporlarda öğrenci başarı oranları ve eksik kazanım listeleri yer alır.